I. Tiếng Trung và tiếng Việt có giống nhau không?

Nhiều người thắc mắc rằng tiếng Trung và tiếng Việt có giống nhau không? Vì trong tiếng Việt tồn tại nhiều từ Hán Việt. Nhận định này đúng nhưng chưa đầy đủ.

Thực tế, tiếng Việt từng chịu ảnh hưởng sâu từ chữ Hán trong lịch sử và sử dụng chữ Hán làm văn tự ghi chép trong nhiều thế kỷ. Tuy nhiên, tiếng Việt hiện đại và tiếng Trung hiện đại là hai hệ ngôn ngữ khác nhau, khác biệt rõ rệt về cách viết, cách phát âm và cách sử dụng từ.

Tiếng Việt sử dụng chữ Quốc ngữ (Latin hóa), trong khi tiếng Trung dùng chữ Hán tượng hình. Ngay cả với những từ có chung nguồn gốc, cách đọc cũng hoàn toàn khác. Ví dụ, chữ “中” được đọc là trung trong tiếng Việt, nhưng trong tiếng Trung là zhōng. Nếu người Việt phát âm theo thói quen tiếng Việt khi nói tiếng Trung, người bản xứ sẽ khó hiểu.

Ngoài ra, nhiều từ Hán Việt tuy nghe quen tai nhưng không thể sử dụng trực tiếp trong tiếng Trung, hoặc nếu dùng sai ngữ cảnh sẽ gây hiểu nhầm. Vì vậy, việc dựa vào cảm giác “nghe giống” để học tiếng Trung thường dẫn đến sai sót. Muốn học đúng, người học vẫn cần bắt đầu từ phát âm pinyin, thanh điệu và cấu trúc câu chuẩn.

II. Những điểm tương đồng và khác biệt giữa tiếng Việt và tiếng Trung

Xét bề mặt, tiếng Việt và tiếng Trung có một số điểm tương đồng như:

• Đều là ngôn ngữ có thanh điệu.
• Ưu tiên từ đơn âm tiết.
• Có nhiều từ vựng cùng nguồn gốc Hán.

Tuy nhiên, khi đi sâu vào cách sử dụng, sự khác biệt thể hiện rất rõ.

Cả hai ngôn ngữ đều dùng thanh điệu để phân biệt nghĩa. Tiếng Việt có 6 thanh, trong khi tiếng Trung có 4 thanh chính và một thanh nhẹ. Dù cùng dựa vào thanh điệu, cách phát âm và phản xạ âm thanh hoàn toàn khác nhau, khiến người Việt thường gặp khó khăn khi luyện nói tiếng Trung.

Về từ vựng, nhiều người học có xu hướng ghép từng từ tiếng Trung rồi suy luận nghĩa theo Hán Việt. Cách học này không chính xác. Ví dụ, cụm “吃饭” trong tiếng Trung có nghĩa là “ăn uống” hoặc “đã ăn rồi”, chứ không chỉ giới hạn ở “ăn cơm” như cách hiểu theo tiếng Việt.

Ngoài ra, nhiều từ Hán Việt trong tiếng Việt được dùng rất rộng, nhưng trong tiếng Trung lại yêu cầu ngữ cảnh và cấu trúc cụ thể. Nếu sử dụng rời rạc hoặc không đúng vị trí trong câu, người nghe sẽ khó hiểu hoặc hiểu sai ý.

III. Những hiểu lầm thường gặp khi người Việt học tiếng Trung

Một trong những lỗi phổ biến của người Việt mới học tiếng Trung là tự suy luận từ vựng dựa trên Hán Việt. Cách học này dễ dẫn đến những tình huống giao tiếp không chính xác.

Ví dụ, nhiều từ quen thuộc trong tiếng Việt không tồn tại trong tiếng Trung hiện đại hoặc được diễn đạt bằng cách hoàn toàn khác. Nếu người học sử dụng cách nói theo tiếng Việt rồi chuyển sang tiếng Trung một cách máy móc, câu nói sẽ trở nên khó hiểu hoặc không tự nhiên.

Ngoài ra, một số từ mang sắc thái trang trọng, thân mật hay xã giao trong tiếng Trung không thể dùng tùy tiện. Nếu không nắm rõ văn hóa giao tiếp, người học dễ gây cảm giác thiếu lịch sự hoặc không phù hợp ngữ cảnh, dù bản thân không có ý xấu.

Những nhầm lẫn này không gây hậu quả nghiêm trọng, nhưng ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp và sự tự tin của người học. Vì vậy, việc học từ vựng đi kèm ngữ cảnh và mẫu câu chuẩn là rất quan trọng.

IV. “Bẫy” trong tiếng Việt và tiếng Trung

Hiện tượng đồng âm khác nghĩa là một trong những “cái bẫy” lớn đối với người Việt học tiếng Trung.

Nhiều âm tiết trong tiếng Trung khi đọc gần giống tiếng Việt, nhưng nghĩa lại hoàn toàn khác. Chỉ cần sai thanh điệu, từ có thể chuyển sang nghĩa khác, thậm chí mang sắc thái tiêu cực.

Ngoài ra, có những từ tiếng Việt quen thuộc nhưng không tồn tại tương ứng trong tiếng Trung, hoặc chỉ xuất hiện trong những tổ hợp cố định. Nếu người học tự tạo từ theo logic tiếng Việt, người bản xứ sẽ không hiểu.

Vì vậy, khi học tiếng Trung, người học không nên tin hoàn toàn vào cảm giác “nghe quen tai”. Mỗi từ cần được học đầy đủ: phát âm, nghĩa, cách dùng và ngữ cảnh cụ thể.

V. Vì sao tiếng Việt chịu ảnh hưởng mạnh từ tiếng Hán?

Tiếng Việt chịu ảnh hưởng sâu từ tiếng Hán do yếu tố lịch sử và văn hóa. Trong suốt nhiều thế kỷ, chữ Hán được sử dụng rộng rãi trong hành chính, giáo dục và văn học tại Việt Nam. Từ đó hình thành hệ thống từ Hán Việt, chiếm một tỷ lệ lớn trong vốn từ tiếng Việt hiện nay.

Có thể nói, tiếng Việt và tiếng Trung có mối liên hệ lịch sử, nhưng đã phát triển theo hai hướng khác nhau. Để giao tiếp hiệu quả, người học cần tiếp cận tiếng Trung như một ngôn ngữ độc lập.

Theo dõi ngay fanpage của QTEDU Quảng Ngãi để nhận thông tin mới nhất!

➤ Facebook thông tin học tập: https://www.facebook.com/tiengtrungqteduquangngai.

➤ Facebook thông tin du học: https://www.facebook.com/duhoc.qtedu