Phát âm là nền tảng quan trọng nhất khi bắt đầu học tiếng Trung. Khác với nhiều ngôn ngữ khác, tiếng Trung là ngôn ngữ đơn âm và có thanh điệu, chỉ cần phát âm sai một âm hoặc một thanh, nghĩa của từ có thể thay đổi hoàn toàn. Trên thực tế, rất nhiều người học gặp khó khăn trong giao tiếp không phải vì thiếu từ vựng hay ngữ pháp, mà vì phát âm chưa chuẩn ngay từ đầu.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ chia sẻ cách học phát âm tiếng Trung chuẩn cho người mới, theo lộ trình rõ ràng, dễ áp dụng và phù hợp với người chưa có nền tảng.

I. Vì sao người mới cần học phát âm tiếng Trung chuẩn ngay từ đầu?

Tiếng Trung sử dụng hệ thống thanh điệu để phân biệt nghĩa của từ. Cùng một âm tiết nhưng khác thanh điệu sẽ mang ý nghĩa khác nhau. Ví dụ, chỉ với âm “ma”, thay đổi thanh điệu có thể mang nghĩa là mẹ, cây gai, ngựa hoặc mắng.

Nếu người học phát âm sai ngay từ đầu, lỗi sai đó rất dễ trở thành thói quen và rất khó sửa về sau, đặc biệt khi đã quen nói nhanh trong giao tiếp. Ngược lại, khi phát âm đúng nền tảng:

• Khả năng nghe – hiểu được cải thiện rõ rệt
• Giao tiếp tự tin và tự nhiên hơn
• Việc học từ vựng và ngữ pháp trở nên nhẹ nhàng, hiệu quả hơn
  

Chính vì vậy, các trung tâm đào tạo tiếng Trung đều khuyến nghị người mới nên dành thời gian đầu để luyện phát âm thật chắc, thay vì vội vàng học nhiều từ mới.

II. Học phát âm tiếng Trung

1. Hệ thống phiên âm Pinyin

Pinyin là hệ thống phiên âm Latinh dùng để ghi lại cách phát âm của tiếng Trung. Đối với người mới, Pinyin đóng vai trò như “cầu nối” giúp đọc và nói tiếng Trung trước khi học chữ Hán.

Mỗi âm tiết trong tiếng Trung được cấu tạo từ 3 phần: Thanh mẫu + Vận mẫu + Thanh điệu. Vì vậy, người mới cần nắm chắc từng phần trước khi ghép âm hoàn chỉnh.

2. Bảng thanh mẫu tiếng Trung

Tiếng Trung có 21 thanh mẫu, được chia thành các nhóm:

Lưu ý quan trọng cho người mới:

• Cần phân biệt rõ z – c – s và zh – ch – sh
• Chú ý các âm bật hơi: p, t, k, q, c, ch
• Không bật hơi ở các âm: b, d, g, zh, z

3. Bảng vận mẫu tiếng Trung

Vận mẫu gồm nguyên âm đơn, nguyên âm kép và nguyên âm mũi. Đây là phần người mới thường xem nhẹ nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến độ chuẩn của phát âm.

Nguyên âm đơn:

Lưu ý:

• Âm ü không có trong tiếng Việt, dễ bị đọc nhầm thành “u”
• Khi phát âm ü: tròn môi như “u”, nhưng vị trí lưỡi giống “i”

Nguyên âm kép:

Nguyên âm mũi:

4. Bảng thanh điệu tiếng Trung

Tiếng Trung có 4 thanh điệu chính và 1 thanh nhẹ, mỗi thanh có cao độ và cách đọc khác nhau.

Lưu ý:

• Thanh 4 không phải dấu huyền, mà là âm rơi mạnh và nhanh
• Thanh 3 khi đứng trước thanh 3 khác sẽ biến thành thanh 2

5. Người mới nên học phần nào trước?

Để học phát âm tiếng Trung hiệu quả, người mới nên theo thứ tự:

1. Thanh mẫu
2. Vận mẫu
3. Ghép âm đơn
4. Luyện thanh điệu
5. Học quy tắc biến điệu

Việc học đúng thứ tự sẽ giúp tránh sai từ gốc và tiết kiệm rất nhiều thời gian chỉnh sửa về sau.

III. Cách học phát âm tiếng Trung chuẩn cho người mới

Học Pinyin bài bản ngay từ đầu: Người mới nên học Pinyin theo thứ tự: thanh mẫu → vận mẫu → ghép âm → thanh điệu, không nên học thuộc mặt chữ khi chưa nghe và phát âm được âm chuẩn.

Luyện thanh điệu riêng biệt: Thay vì vừa học từ mới vừa luyện thanh, người học nên dành thời gian riêng để luyện từng thanh điệu. Việc luyện thanh độc lập giúp tai quen âm và giảm nhầm lẫn khi nói nhanh.

Áp dụng phương pháp “nghe trước – nói sau”: Nghe phát âm chuẩn từ người bản xứ hoặc audio chuẩn, sau đó mới nói theo. Tránh việc tự đoán cách đọc vì điều này rất dễ tạo lỗi sai kéo dài.

Luyện shadowing (nhại lại): Shadowing là phương pháp nghe và nói theo gần như đồng thời. Phương pháp này giúp người học:

• Bắt chước ngữ điệu tự nhiên
• Cải thiện phản xạ nói
• Giảm cảm giác “dịch trong đầu” khi giao tiếp

Ghi âm và tự sửa lỗi: Việc ghi âm lại giọng nói và so sánh với phát âm mẫu giúp người học nhanh chóng nhận ra lỗi sai của bản thân, đặc biệt là các lỗi về thanh điệu và âm bật hơi.

Luyện tập đều đặn mỗi ngày: Không cần luyện quá lâu, nhưng cần luyện đều đặn. Chỉ cần 15-30 phút mỗi ngày tập trung vào phát âm cũng mang lại hiệu quả rõ rệt sau một thời gian ngắn.

IV. Những lỗi phát âm tiếng Trung người mới thường mắc

Người mới học tiếng Trung thường gặp các lỗi sau:

• Nhầm lẫn các âm z, c, s với zh, ch, sh
• Phát âm sai thanh điệu, đặc biệt là thanh 4
• Quên bật hơi hoặc bật hơi sai ở các âm p, t, k, q, c, ch
• Đọc sai âm ü
• Không nắm rõ quy tắc biến điệu của thanh 3 và thanh nhẹ

Để khắc phục, người học cần nhận diện đúng lỗi mình hay mắc, sau đó luyện tập tập trung vào những âm đó thay vì luyện dàn trải.

V. Cách học cho người mới bắt đầu

Theo kinh nghiệm giảng dạy, người mới nên dành 1-2 tháng đầu để tập trung vào phát âm cơ bản. Đây là giai đoạn quan trọng giúp hình thành nền tảng đúng trước khi bước sang giao tiếp và luyện thi.

Nếu có điều kiện, người học nên tham gia các khóa học có giáo viên hướng dẫn để được sửa phát âm trực tiếp. Trường hợp không thể học trực tiếp, có thể kết hợp:

• Ứng dụng học tiếng Trung (HelloChinese, ChineseSkill…)
• Từ điển có phát âm chuẩn
• Video hướng dẫn khẩu hình

Quan trọng nhất vẫn là có người hoặc công cụ phản hồi để sửa lỗi, tránh việc học sai mà không nhận ra.

Phát âm chuẩn là bước khởi đầu không thể bỏ qua khi học tiếng Trung. Người mới không cần học nhanh, nhưng cần học đúng ngay từ đầu. Khi phát âm vững, việc học từ vựng, ngữ pháp và giao tiếp sẽ trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn rất nhiều.

Hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp bạn có cái nhìn rõ ràng và lựa chọn được phương pháp học phát âm tiếng Trung phù hợp nhất cho mình. Nếu kiên trì luyện tập đúng cách, việc nói tiếng Trung chuẩn ngay từ giai đoạn đầu hoàn toàn nằm trong tầm tay.

Học thử 2 buổi miễn phí tại QTEDU Quảng Ngãi!

Hotline/Zalo: 0943 292 292
Email: [email protected]
Fanpage: https://www.facebook.com/tiengtrungqteduquangngai
Địa chỉ: 220 Phan Bội Châu, phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi